3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11.maddesi uyarınca ihracat istisnası 4 bölüme ayrılmıştır.
Mal ihracatı
Hizmet ihracatı
Türkiye'de ikamet etmeyen yolculara yapılan teslimler
Imaltçı firmaların ihracatçı firmalara ihraç kaydıyla yaptığı mal teslimleri
MAL İHRACATINDA KDV İSTİNASI
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11. maddesine göre yurtdışına yapılan mal teslimleri KDV uygulamasından müstesna tutulmuştur. Ancak hangi teslimlerin ihracat sayılacağı bir sorun olarak karşımıza çıkar ki buna cevap olarak da ilgili kanunun 12.maddesi bir hüküm beyan etmektedir. Bu hükme göre bir teslimin ihracat sayılabilmesi için aşağıdaki özellikleri taşıması gerekir.
Mal tesliminin yurtdışındaki bir müşteriye yapılması gerekir.
Mal teslimine konu olan eşyanın T.C. gümrük hattının dışına çıkarak yabancı bir ülkeye ulaşmış olması şarttır.
Mal teslimini belgeleyen evrakların yabancı bir alıcı adına düzenlenmiş olması gerekmektedir.
2) HİZMET İHRACATINDA KDV İSTİNASI
3065 SAYILI Katma Değer Vergisi uyarınca mal teslimleri yanında hizmet ihracatı kapsamında kesilecek faturalarda da KDV istisnası uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Ancak herhangi bir hizmetin KDV kanunu çerçevesinde müstesna tutulabilmesi için şu özellikleri taşıması gerekir;
İstisnaya konu olan hizmetin Türkiye'de, yurtdışındaki bir müşteri için yapılmış olması gerekir.
Hizmet bedelinin döviz cinsinden bir para ile Türkiye'ye getirilmesi şarttır.
Hizmetten mutlaka yurtdışında yararlanılması lazımdır.
Hizmet faturasının yabancı müşteri adına düzenlenmiş olası gerekmektedir.
3) TÜRKİYE'DE İKAMET ETMEYEN YOLCULARA YAPILAN SATIŞLARDA KDV İSTİSNASI
Turizmi desteklemek ve yurtdışından gelen turistlere daha fazla satış yapmayı teşvik etmek maksadıyla, Türkiye'de ikamet etmeyen yolculara yapılan satışların da KDV uygulamasından müstesna olacağına dair kanunda açık bir hüküm bulunmaktadır. Çünkü Katma Değer Vergisi Kanunu , bu türden satışları ve mal teslimlerini de bir tür perakende ihracat olarak tanımlamakta ve bu kapsama giren satışların da tıpkı mal ihracında olduğu gibi KDV'den müstesna olması gerektiğini belirtmektedir. Ancak bu tür bir uygulamanın zihinlerde yaratacağı bazı sorunlar ve belirsizlikler gündeme geleceği gözönünde bulundurularak, sözkonusu uygulamanın usul ve esasları 43 ve 51 no'lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Bu tebliğlerdeki açıklamalar çerçevesinde meseleyi incelediğimizde herhangi bir satışın bu kapsama girebilmesi için şu özellikleri taşıması gerekir.
Bu kapsamda mal alacak olan yolcuların yabancı uyruklu olmaları halinde, kesinlikle Türkiye'de ikamet etme izinlerinin olması gerekir. Şayet bu yolcular Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olan kişiler ise onların da mutlaka yurtdışında ikamet ettiklerini belgelemeleri gerekir.
Bu kapsamda mal satışı yapacak kişilerin de mutlaka bağlı bulundukları vergi dairesinden izin belgesi almaları ve bunu ticarethane içinde görünür bir yere asmaları gerekir.
4) İMALATÇI FİRMALARIN İHRACATÇI FİRMALARA İHRAÇ KAYDIYLA YAPTIKLARI MAL TESLİMLERİNDE KDV İSTİSNASI
İhracatçı firmaların imalatçılardan alacakları ihraç kayıtlı mallara ilişkin olarak kendilerine KDV ödemeyecekleri yönünde 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nda oldukça açık bir hüküm yeralmaktadır. Bu çerçevede zihinlere takılan bu kapsamdaki imalatçılar kimlerdir? Türünden bir soruya da kanun yapıcı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nca yapılan imalatçı tanımı esas alınmak suretiyle cevap vermiştir. Bu tanım uyarınca bir ticari işletmenin ve üretici firmanın imalatçı sıfatını kazanabilmesi için şu şartlara uymalıdır;
Sanayi siciline kayıtlı ve sanayi sicil belgesine haiz olması gerekir.
Bağlı olduğu bölgedeki Sanayi Odası, Ticaret Odası veya Esnaf ve Sanatkarlar Derneği'ne kayıtlı olması gerekir.
Yaptığı üretim işinde en az 5 işçi çalıştırması gerekir.
Ana iştigal konusuyla ilgili gerekli üretimi yapabilecek makina ve aksama sahip olmaları gerekir.
Bu şartları toplu olarak taşıyan imalatçıların kendi üretimlerine ilave olarak aynı zamanda fason imalat da yaptırmaları halinde;
—fason imalatı sadece sanayi sicil belgesinde yazılı üretim dallarında yaptırmaları,
—fason olarak yaptırılan imalatta işin riskini ve organizasyonunu üstlenmeleri
—fason olarak imal ettirilen mallarla ilgili hammadde ve yardımcı maddeleri temin etmeleri gerekmektedir.
İhraç kaydıyla mal tesliminde bulunan imalatçıların katma değer vergisinden doğan alacaklarına ilişkin uygulamanın işleyişi ise şu şekilde gerçekleşir; ihracatçılara ihraç kaydıyla mal teslimi esnasında kesilen satış faturasında KDV hesaplanıp normal faturalardaki işlemin yapılmasının yanısıra, faturaya mutlaka “ 3065 sayılı KDV Kanunu gereğinde KDV tahsili yapılmamıştır ” şeklinde bir ibare yazılmalıdır. Faturanın ait olduğu vergi dönemi içinde sözkonusu vergi tecil edilmekte 3 ay içinde sözkonusu ihraç kayıtlı malın kesin ihracının yapıldığını belgeleyen Gümrük Çıkış Beyannamesi ile de durum ilgili vergi dairesine müracaatlar bildirilerek terkin işlemi yapılmaktadır.